Bewuste Berlijnse architectuur

Het mag gek lijken dat Berlijn zo bekommerd is over wat er op het terrein van het oude Palast der Republik komt, toch is het altijd zo geweest. In de afgelopen eeuw veranderde het stadszicht van de Duitse hoofdstad verschillende malen, maar de aanpassingen gebeurden altijd weloverwogen en met een gevoel voor esthetiek.

Na de Eerste Wereldoorlog deed het modernisme zijn intrede in Berlijn. Artistieke experimenten zijn nog altijd te zien door de hele stad. De Funkturm aan het Internationale Congrescentrum (ICC) tekent mee de Berlijnse skyline.
Toen Adolf Hitler in 1933 aan de macht kwam, wou hij Berlijn herontwerpen en de uitstraling geven van een wereldstad. Hij gebood zijn architect Albert Speer om een totaalpakket te ontwerpen en nieuwe, statige gebouwen naar het Romeinse voorbeeld te tekenen. Daarnaast moesten ook lanen zoals de Karl-Marx Allee en pleinen ervoor zorgen dat de stad er groots uitzag.
Ook de val van de Muur in 1989 zorgde voor verbouwwoede bij de Berlijners. Communistische monumenten gingen tegen de vlakte en moesten plaats maken voor moderne gebouwen. Berlijn wilde zich profileren als een wereldstad. Bekende architecten zoals Mies van der Rohe, Daniel Libeskind en Foster + Partners schreven er geschiedenis met hun gebouwen.

Als je vandaag door Berlijn wandelt zie je dat die welafgewogen mix van klassieke en moderne gebouwen het karakter van de stad vormt. Het eclecticisme van de originele Reichstag gaat samen met de moderne koepel van Norman Foster en wordt een toonvoorbeeld van post-modernisme genoemd.
Een ander voorbeeld is de Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche. Oorspronkelijk werd de neoromantische kerk in 1891 getekend door Franz Schwechten maar tijdens de Tweede Wereldoorlog werd ze kapot gebombardeerd. Na een lange discussie stelde architect Eggon Eierman in 1957 voor om naast de ruïne van de oude kerk een modern gebouw in glas op te trekken.

Potsdamer Platz mag omschreven worden als het meest prestigieuze architectuurproject van Berlijn. Tot 1989 deelde de Muur het plein in twee. Daarna veranderde het plein in een grote bouwput om gebouwen zoals het Sony Centre en de BahnTower van Helmut Jahn op te trekken. Onder het plein ligt het grote Potsdamer Platz Bahnhof.

Ook het nieuwe gebouw aan de Schlossplatz zal uiteindelijk een weloverwogen keuze worden nadat er lang over gediscussieerd is. Berlijn heeft haar reputatie als architectuurstad hoog te houden. (DV, MM)