Yves Leterme, een radicaal uit het midden

(Artikel gepubliceerd in Het Parool)

April 14, 2007

SECTION: Buitenland; Pg. 99

LENGTH: 1290 words

HEADLINE: Yves Leterme, een radicaal uit het midden

BYLINE: FRANS PEETERS

BODY:

Op 10 juni gaan de Belgen naar de stembus. De populairste kandidaat, althans volgens de opiniepeilingen, is niet iemand die in de huidige Belgische regering zit. Het is de minister-president van de deelstaat Vlaanderen: de christendemocraat Yves Leterme. En uitgerekend die populairste Vlaming is van oorsprong een Waal. Welkom in het land van de schijnbare paradoxen.

Monica MontE en FRANS PEETERS

De Travestieten Debby & Nancy zijn populair in Vlaanderen. Op zondagavond proberen ze de Vlaamse televisiekijkers ‘gelukkig te maken’. En daarom werken ze als een magneet op politici, die op hun beurt suggereren dat het geluk van hun kiezers hen dag en nacht bezig houdt.
Enkele weken geleden was het aan het einde van de lopende serie de beurt aan twee van die voormannen om in het programma te verschijnen. Het waren Johan
Vande Lanotte (voorzitter van de socialistische SP.a) en Yves Leterme (Vlaams minister-president). Ze lieten zich bereidwillig door Debby & Nancy op een ‘onbewoond eiland’ plaatsen, en werden gered door het enfant terrible van de Vlaamse politiek: Jean-Marie Dedecker. Het was de bedoeling dat hun onwennigheid vertedering zou oproepen, maar in de praktijk kijkt geen Vlaamse tv-kijker op van politici die in een amusementsprogramma verschijnen.
Het optreden lokte een discussie uit in de kranten, of de heren de verkleutering niet te veel bevorderen. De kritiek richtte zich vooral op Leterme. Hij staat bekend als de saaie grijze muis van de christendemocratie. Zijn bijnaam ‘de boekhouder’ zegt voldoende.
Hij heeft die kwalificatie overigens wel weten om te buigen tot een geuzennaam. Leterme is de derde minister-president van het autonome Vlaanderen, en de eerste die aan die functie inhoud gaf – althans in de ogen van de Vlamingen. En dat is heel wat. Vlamingen zijn immers kat-uit-de-boom-kijkers bij uitstek. Ze wantrouwen elke regering, de zittende in de eerste plaats.
De eerste twee Vlaamse minister-presidenten, de christendemocraat Luc van den Brande en de liberaal Patrick Dewael, werden door de kiezers beschouwd als stromannen van de grote – de federale – politiek. Leterme heeft knap gebruik gemaakt van de omstandigheid dat zijn partij buiten de federale regering is gebleven.
Voor de Vlaamse regeringsvorming zijn christendemocraten echter onmisbaar. Hij kon zich dus profileren, zonder de belangen van zijn partij op federaal niveau te schaden. En dat heeft hij gedaan. Op zijn eigen saaie manier heeft hij de Vlaming het veilige gevoel gegeven dat het bestuur bij hem in goede handen was.
‘Wat we zelf doen, doen we beter’ is al jaren de Vlaamse leus. Het was Leterme die liet zien dat er inderdaad een heleboel zelf gedaan kon worden. Hoe? Vlaanderen is op dit moment een van de rijkste regio’s van de Europese Unie, en het Vlaamse onderwijs staat in de jaarlijkse OESO-enquete al enkele jaren aan de top.
Yves Leterme komt van de taalgrens. Zijn vader was een Waalse schilder-behanger, die met zijn gezin naar West-Vlaanderen verhuisde omdat daar werk was. Leterme spreekt met zijn Waalse familieleden nog steeds Waals, en je hoeft hem niet te vertellen hoe er in Wallonie wordt gedacht.
Toch neemt hij, als het over Franstalig Belgie gaat, geen blad voor de mond. In een gesprek met het Franse dagblad Liberation vroeg hij zich af of de tienduizenden Franstaligen die in de Vlaamse villadorpen rondom Brussel wonen, nou echt te dom zijn om Nederlands te leren. Gepiep in Wallonie! Gemiauw in
Brussel! Maar Vlamingen vonden het prachtig. Eindelijk zei een van hun leiders wat iedereen dacht.
Daar kwam nog bij dat hij de koning in het nauw bracht door de aandacht te vestigen op diens beperkte kennis van het Nederlands. En hij voegde daaraan toe: “Ik heb geen koning nodig.”
Iedere andere verantwoordelijke Vlaamse politicus die zoiets te berde zou brengen, zou weken onderwerp van debat zijn aan beide kanten van de taalgrens. Maar Leterme kwam er ongeschonden mee weg. Sterker nog, hij is de populairste politicus van Vlaanderen, en ligt tien procent voor op premier Guy Verhofstadt.
Dat Leterme zich op die manier kan profileren ten koste van Franstalig Belgie en van de Belgische monarchie, is mogelijk geworden door de bijna radicale breuk met het verleden, die zich bij zijn partij heeft voorgedaan. Nog niet zo lang geleden was de Vlaamse christendemocratie steun en toeverlaat van
koning en vaderland. Christendemocratische premiers als Leo Tindemans en Wilfried Martens lieten zich door koning Boudewijn de wet voorschrijven, zoals bleek toen deze de abortuswet niet wilde tekenen en Martens het goed vond dat de koning voor 24 uur aftrad. En nu dreigt een christen-democraat uit Ieper, die de koning tegen de schenen heeft geschopt, tot overmaat van ramp Belgisch premier te worden!
De christendemocraten zijn zelfbewuster geworden, minder volgzaam, Vlaamser. Ze hebben een kartel gevormd met de N-VA. Dat is weliswaar een democratische
partij, maar als het om Vlaamse onafhankelijkheid gaat, even fanatiek als het extreemrechtse Vlaams Belang. Heel wat christendemocraten pleiten dan ook voor
nog veel meer Vlaams zelfbestuur dan nu het geval is. Sommigen spreken zelfs over het uiteenvallen van Belgie.
Als Leterme in juni als premier van Belgie wordt gekozen, zal dat dan ook gebeuren tot grote vreugde van menig Vlaming, die van hem nog meer autonomie voor zijn gewest verwacht. Dat eist Leterme nu immers van de huidige federale regering.
Maar in dat geval zal Leterme ook premier zijn van de Walen. En die geloven niet dat ze van hem veel te verwachten hebben. In een recente opiniepeiling verklaarde slechts drie procent van de Walen Leterme te vertrouwen – tegen een kwart als het om de huidige premier gaat, de Gentenaar Verhofstadt.
Om een geloofwaardig regeringsleider te zijn, zal Leterme toch enig vertrouwen onder de Franstaligen moeten verwerven. Dat betekent handelen in het belang van Belgie.
Het paradoxale is, dat hij dat op dit moment ook al bepleit. Zijn filosofie is niet die van het onafhankelijke Vlaanderen, dus de splitsing van Belgie die Franstaligen nachtmerries bezorgt. Hij pleit voor een sterker Vlaanderen, maar tegelijkertijd ook voor een sterker Wallonie en voor een sterker Belgie.
Leterme wil dat Vlaanderen bevoegdheden krijgt over specifiek Vlaamse aangelegenheden, als bijvoorbeeld het zeehavenbeleid en alles wat verder met de
zee te maken heeft. En dat hetzelfde geldt, mutatis mutandis, voor Wallonie. Maar ook dat de federale bevoegdheden, die Belgie behoudt, naar behoren worden uitgevoerd.
Leterme pleit dus voor een beter bestuur op alle niveaus en op uitbouw van de voorsprong die Vlaanderen nu heeft in Europa. Hij spreekt van ‘een sterk Vlaanderen in een sociaal Europa’.
Dat is geen wijsheid uit een scheurkalender, maar een geloofwaardig voornemen vanuit het politieke midden. Dat juist dat Vlaamse midden groeit, is op zichzelf al opmerkelijk. In Europa is een tendens van het groeiende midden op het ogenblik alleen maar zichtbaar in Frankrijk, rond de figuur van Francois Bayrou.
De Vlaamse kiezer is blijkbaar gecharmeerd van saaie zaken, zoals een sluitende begroting, lagere belastingen, goed onderwijs, een goede gezondheidszorg en geen hogere hypotheek dan zestigduizend euro, zoals in Belgie nu gemiddeld het geval is.
Daar zijn geen Debby & Nancy bij nodig.

De periodieke ontmoetingen die de Vlaamse minister-president Yves Leterme met zijn Nederlandse collega Jan Peter Balkenende heeft, verschaffen
hem binnenslands extra status. foto anp

De Vlaamse tv-travestieten Debby en Nancy dwingen Yves Leterme en de socialistische partijvoorzitter Johan Vande Lanotte zich in hun show uit te dossen als drenkelingen op een onbewoond eiland.

LANGUAGE: DUTCH